جوان آنلاین: جنگ رمضان نه تنها به انسانها، بلکه به طبیعت ایران نیز آسیبهای جبرانناپذیری وارد کرد. از آتشسوزی مخازن نفت تهران و البرز که میلیونها تن آلاینده را به هوا فرستاده تا تخریب صنایع و مناطق حفاظتشده، این جنگ به طرز وحشتناکی درختان، خاک و آب کشور را آلوده کرده است. کارشناسان هشدار میدهند این تخریبها علاوه بر تهدیدات فوری، تبعات بلندمدتی برای زیستبوم ایران و حتی کرهزمین به همراه خواهد داشت.
سازمان حفاظت محیطزیست در گزارشی خسارات محیطزیستی «جنگ رمضان» را در چهار حوزه از جمله تخریب صنایع، خسارات ابنیه، مناطق تحت مدیریت محیطزیست و انفجار مخازن نفت تهران و البرز مورد بررسی قرار داد و بخشهایی از آن را جهت تنویر افکار عمومی و روشن شدن ابعاد تاریک این جنگ وحشیانه به اطلاع عموم مردم رساند. تهاجم رژیمهای صهیونیستی و امریکایی به واحدهای تولیدی، صنعتی و خدماتی مهم ۱۰ استان آذربایجانشرقی، البرز، بوشهر، تهران، خراسانرضوی، خوزستان، مرکزی، یزد، گیلان و فارس، تبعات محیطزیستی از شدتهای «کم»، «متوسط» تا «زیاد» را در پی داشته است.
در این گزارش در ارتباط با مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست آمده است: تعداد استانهایی که مناطق تحت مدیریت سازمان تحت تهاجم رژیمصهیونیستی و امریکایی قرار گرفته است برابر هفت استان بوده که شامل استانهای هرمزگان، مرکزی، سیستانوبلوچستان، فارس، کردستان، البرز و تهران هستند؛ ضمن اینکه تعداد ۱۳ منطقه تحت مدیریت در این هفت استان دچار درجه کم تا خیلی زیاد آسیب شدهاند.
همچنین در این گزارش آمده است که کل حجم موادنفتی دچار حریق در سه مجموعه از مخازن نفت تهران در شهران، شهرری و کوهک مجموعاً بیش از ۳۶۰ هزار متر مکعب بوده است که در مجموع حجم معادل دیاکسید کربن منتشر شده ناشی از این حریق نزدیک به یک میلیون تن برآورد میشود. بررسیهای کارشناسان نشان میدهد که در این تهاجم وحشیانه نزدیک به ۴هزار تن ترکیبات آروماتیک یا ترکیبات آلی فرار که باعث تهدید جدی سلامت محیطزیست میشود، انتشار پیدا کرده است. علاوه بر این، حملات رژیم صهیونیستی به مخازن سوخت فردیس البرز نیز بالغ بر ۵۳ هزار تن دیاکسید کربن وارد جو کرده و منجر به انتشار حدود ۲۲۰ تن ترکیبات آروماتیک شده است.
انتشار کربن در مناطق مختلف کشور
در این رابطه، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به پیامدهای جنگ تحمیلی سوم بر محیطزیست هشدار داد: جنگها تنها به خسارات انسانی محدود نمیشوند، تخریب گسترده زیستبومها، افزایش آلودگی و انتشار گازهای گلخانهای، پیامدهایی است که نهتنها منطقه، بلکه تمام جهان را تحت تأثیر قرار میدهد، این در حالی است که واکنش نهادهای بینالمللی در قبال این حجم تخریب ناکافی بوده است. شینا انصاری افزود: جنگها همواره محیطزیست را بهعنوان قربانی خاموش تحت تأثیر قرار میدهند. این تأثیرات، هم بهصورت مستقیم و هم غیرمستقیم، منابع طبیعی و زیستبومها را هدف قرار میدهد. بخشی از این پیامدها در همان زمان وقوع جنگ قابل مشاهده است، اما بخش قابلتوجهی از آنها در میانمدت و بلندمدت بروز میکند و مشکلاتی پایدار بهجا میگذارد.
آسیب به ۱۳ منطقه تحت مدیریت سازمان محیطزیست
انصاری درباره میزان خسارات به مناطق حفاظت شده گفت: بررسیها نشان میدهد حدود ۱۳ منطقه تحت مدیریت سازمان محیطزیست یعنی مناطق چهارگانه در ۱۰ استان مورد آسیب قرار گرفتند. همچنین ابنیه ساختمانهای اداری در ۲۰ شهرستان در ۱۰ استان تخریب شدند. البته هر کدام از آنها از درجات کم تا درجات زیاد و خیلی زیاد را شامل میشود. به عنوان مثال، در منطقه حفاظت شده گنو در استان هرمزگان یک مرکز آموزشی خوبی داشتیم که تا ۷۰ درصد تخریب شده است. مناطق حفاظت شده هم به همین میزان آسیب دیدند، اما بعضی از مناطق تخریب بیشتری داشتند، اما اینکه بخواهیم اکنون آماری از نابودی تنوع زیستی ارائه دهیم، فعلاً این آمارها دقیق نیستند.
معاون رئیسجمهور به میزان آلایندهها در راستای جنگ تحمیلی سوم اشاره کرد و گفت: در حوزه آلایندهها باید عدد و رقم بسیار دقیق باشد، سنجشها در چارچوب پروتکلها و استانداردهای مرجع جهانی باشد. از این رو باید میزان خسارات، مشکلات و تخریبهای ایجاد شده دقیق برآورد شود و بعد از آن نهایی و ارسال میشود. طبیعتاً این روند نیاز به زمان معقول و منطقی دارد. کما اینکه در جنگ ۱۲ روزه این مسیر تخریب زیستگاهها را طی کردیم و به نتیجه رسیدیم، یعنی ارقام و اعدادی احصا شد. اینکه محیطزیست چه میزان دچار خسارت اقتصادی شد، برای جنگ تحمیلی سوم هم طبیعتاً نیازمند یک زمان معقول و منطقی هستیم. هر آنچه که ما بتوانیم حین جنگ و حتی بعد از جنگ با فاصله نزدیک اندازهگیریها و پایشهایی را انجام دهیم و این سنجشها اتفاق بیفتد، طبیعتاً این دقیقتر و نزدیکتر است به نتایجی که میتواند در مطالبهگری ما در مجامع بینالملل کمک کند.
انتشار کربن در ۲ هفته اول جنگ تحمیلی به اندازه ردپای کربن ۶۰ کشور
انصاری به انفجار انبارهای نفت تهران و البرز و تأثیر آن بر انتشار گازهای گلخانهای و پدیده گرمایش زمین اشاره کرد و گفت: محیطزیست مرز جغرافیایی نمیشناسد. یک تعبیری است به نام اثر بال پروانهای، یعنی هر اتفاق و تخریبی در هر کجای دنیا بیفتد، اثر آن در شدتهای کم یا زیاد بر محیطزیست جهان گذاشته میشود. بنابراین، تأثیری که انفجار انبارهای نفت بر جای گذاشت، اگرچه تأثیر آلایندههای هوا شاید در مقیاس کوچکتر استانهای تهران و البرز را تحت شعاع قرار داد که به سرعت سعی کردیم با همکاری وزارت بهداشت اطلاعیههای لازم صادر شود، اما بحث آثاری که بر انتشار گازهای گلخانهای دارد همه مشخص شده و آمار و ارقام در حال تدقیق است.
وی افزود: از آلودگیها قطعاً میتواند اثرش را بر کل جهان بگذارد. یکی از برآوردهایی که مطرح شده این است که فقط در دو هفته اول جنگ تحمیلی سوم، میزان کربنی که منتشر شد به اندازه ردپای کربن ۶۰ کشور جهان است. یعنی میتوان با جنگ در یک نقطه از جهان چه حجم انتشار گازگلخانهای ایجاد کرد. جنگی که هیچ پایبندی به چارچوبها و قواعد و هنجارهای بینالمللی ندارد، میآیند مخازن سوخت را منفجر میکنند که علاوه بر انتشار آلایندههای هوا، میتواند باعث انتشار مقادیر بالای دیاکسید کربن شود و بسیار بر میزان گرمایش زمین اثرگذار باشد و کشورهای دیگر هم متأثر میشوند.
غرامت ناشی از آسیبهای محیطزیستی باید دریافت شود
همچنین سخنگوی فراکسیون محیطزیست مجلس، با اشاره به خسارات چندلایه به محیطزیست کشور در جریان جنگ اخیر و آسیب به زیستبومها، بر ضرورت توجه جدی به دیپلماسی محیطزیستی و دریافت غرامت تأکید کرد.
امیرحسین نظری با اشاره به گزارشهای رسمی درباره خسارات زیستمحیطی جنگ تحمیلی سوم گفت: ابعاد تخریبهای صورتگرفته نشان میدهد که ما با یک آسیب گسترده و چندلایه در حوزه محیطزیست مواجه هستیم که محدود به یک منطقه یا یک مقطع زمانی نیست و میتواند تبعات بلندمدت و بعضاً جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
وی افزود: براساس گزارشهای این خسارات در گسترهای وسیع از کشور و در چندین استان رخ داده و بخشهایی از زیرساختهای صنعتی، خدماتی و حتی مناطق تحت مدیریت محیطزیست را درگیر کرده است که همین موضوع، پیچیدگی مدیریت و جبران این آسیبها را دوچندان میکند.
یک میلیون تن دیاکسید کربن وارد جو شده است
نظری ادامه داد: یکی از نگرانکنندهترین ابعاد این بحران، حجم بالای آلایندههای منتشر شده است؛ بهگونهای که طبق برآوردها، تنها در پی آتشسوزی برخی مخازن سوخت، نزدیک به یک میلیون تن دیاکسیدکربن وارد جو شده و در کنار آن هزاران تن ترکیبات آلاینده خطرناک در محیط انتشار یافته است.
وی تصریح کرد: همچنین در بخشی دیگر از این گزارش، به انتشار دهها هزار تن دیگر از گازهای آلاینده در برخی مناطق اشاره شده که این مسئله میتواند اثرات قابل توجهی بر کیفیت هوا و حتی شرایط اقلیمی مناطق درگیر داشته باشد.
سخنگوی فراکسیون محیطزیست مجلس یادآور شد: براساس دادههای ارائهشده، تعدادی از مناطق حفاظتشده و زیستگاههای حساس نیز دچار آسیب شدهاند و دستکم بیش از ۱۰ منطقه مهم طبیعی در معرض خسارت قرار گرفتهاند که این موضوع تهدیدی جدی برای تنوع زیستی کشور به شمار میرود. این حجم از تخریب و آلودگی، صرفاً یک آسیب کوتاهمدت نیست، بلکه میتواند پیامدهای گستردهای بر منابع آب، خاک و سلامت عمومی جامعه داشته باشد و آثار آن تا سالها باقی بماند.
وی ادامه داد: چنین اقداماتی نهتنها از منظر انسانی قابل قبول نیست، بلکه در چارچوب حقوق بینالملل نیز بهعنوان تخریب محیطزیست و تهدید علیه حیات انسانی قابل پیگیری است و انتظار میرود نهادهای بینالمللی نسبت به آن واکنش جدی نشان دهند. در شرایط فعلی، لازم است دستگاههای مسئول با تکیه بر پایشهای میدانی و دادههای دقیق، اقدامات فوری برای مهار آلودگیها و کاهش تبعات زیستمحیطی را در دستور کار قرار دهند.
سخنگوی فراکسیون محیطزیست مجلس یادآور شد: در کنار اقدامات داخلی، پیگیری حقوقی و بینالمللی برای دریافت غرامت براساس این حجم از خسارات یک ضرورت جدی است، چراکه بازسازی و احیای این آسیبها نیازمند منابع قابل توجه و برنامهریزی بلندمدت خواهد بود.
جنگ رمضان آلودگی آب، خاک و هوا را به دنبال داشت
کارشناس آلودگی هوا در گفتوگو با «جوان» نیز با اشاره به میزان خسارتهایی که جنگ رمضان بر محیطزیست گذاشته است، گفت: مسلماً هر جنگی که به وجود میآید باعث ایجاد خسارات زیستمحیطی بسیاری میشود. مسلماً براساس میزان تخریبهایی که صورت میگیرد، باعث ایجاد آلودگی آب، خاک و همچنین هوا میشود.
هادی حیدرزاده افزود: به دلیل تخریب صنایع ازسوی دشمن، مواد شیمیایی منتشر شده است و این مواد تأثیر زیادی بر آلودگی محیطزیست ما خواهد داشت.
وی ادامه داد: بر فرض مثال، اکثر پتروشیمیهایی که مورد اصابت دشمن قرار گرفتهاند، به دلیل اینکه در حاشیه خلیج فارس قرار داشتند، مطمئناً باعث آلودگی دریا نیز شدهاند.
حیدرزاده عنوان کرد: متأسفانه یکسری خسارتهای غیرمستقیم حاصل از آلودگی صوتی و شیمیایی نیز بر گونههای گیاهی و جانوری ایجاد شده و همچنین پوشش گیاهی در بسیاری نقاط تخریب شده است.
وی گفت: یکی دیگر از خسارات این جنگ، ذرات معلقی است که حاصل از تخریب ساختمانها و نقاط مختلف در کشور به وجود آمده است.
به گزارش «جوان»، محیطزیست همیشه مظلوم واقع شده است و با توجه به اینکه محیط سالم برای کشور از هر جهت واجبتر است، نیاز است تا بعد از اتمام جنگ به دنبال راهکارهایی برای بهبود وضعیت آلودگیهایی که در خاک، آب و هوا وارد میشود، باشیم.
در زمان جنگ، فرصتهای از دسترفتهای داریم که بسیار مهمند و شاید نتوان برای ارزش آنها عدد دقیقی تعیین کرد. منابع و توجهاتی که باید صرف بهبود محیطزیست میشد، در دوران جنگ بهسمت اولویتهای دیگر مانند دفاع از کشور هدایت میشود و این فرصتها از دست میرود.
